Thantlang Khua le A Chehvel Ah Vok Pulrai A Tlung

A tu lio kan vawlei cu fim chan a si kan ti nain, minung fimnak nih a tlinh lo mi Covid-19 zawtnak in kan buai tuk lio a si. A phunphun in, thinphan le lunghrinnak a um lio a si. Cucaah ralrin khun a herh. Mipi le cozah dirti le tanti a herh lio cante a si. A bik in cozah nih mipi caah zei dah kan tuah khawh lai timi biatak tein riantuan a herh lio can a si. Um sawh um a ngah lo can a si.

Tu zan ah CRDP BD meeting kan tuah lio ah, Thantlang lei upa nih a kan chimhmi cu, "Thantlang cu vok an puul tuk i, lungrawk ngai a si. Zeizat set dah a thi cang timi cu an thei kho lo nain, vok 3,000 tluk cu Thantlang khua ah a thi cang men lai tiah an ruah" tiah an ti. Cucu thil pawi taktak a si.

Thantlang hi, vok zuat in a paw a cawmmi tete zong an um. Za ah za in an i cawm lo hmanh ah, chungkhar cawmnak caah vok zuat hi a thahnem tukmi a si. Tu chun ni ah Thantlang ah, vok sum nga man cu Ks. 300,000-400,000 kar a si an ti. Vok a thimi ah hin, thah za deuh lawngte an tuak theu lai tiah ka ruat. Sum 4-6 karlak hi a tam bik an si kho. A cheu cu sum ruk zong an um ve lai. A buaktlak in sum nga ca in tuak u sih law, vok khat ah Ks. 350,000 in tuak ahcun, Ks. 1,050,000,000 (million 1,050) tluk sunghnak a chuak cang tinak a si.

Hi vok puul hi, a tu tiang ahcun Kawlram pumpuluk ah a chuakmi a si lo ti a si. A dang Lairam khuapi dang zong ah a um lo; khua lamnai Hakha zong ah a um lo i Thantlang le a chehvel khuate lawng ah a um ti a si. Khuate kip zong an i ralring taktak ti a si.

Vok hi an zawt ningcang cu hi tin a si. An i thawkka ah an uihnang. Rawl an duh lo. Cun nihnih thum ah an thi. Cun hi vok zawtnak hi, khawika in dah aa thawk i zeitindah a karh timi an thei kho lo. Tho hna in a si hnga maw ti zong a ruatmi an um. Mizoram lei zong a puul lo i Hakha lei zong a pulh lo tikah, zeitindah Thantlang Peng lawng ah a um timi zong an thei kho rih lo. Zei tluk tha in venmi vo zong an thi  ko ti a si caah, zeitin dah vok zawtnak hi a karh ning a si timi zong an thei kho lo.

Tih a nun ngai caah a tu lio ahcun Thantlang ah vok sa ei zong an khap i, vok thah zong an khap ti a si. Vok zong fa raiter duh tik ah kahpia phun cawh lo ah a tha ti zong an ti ti a si. Cu zong cu a ho nih dah a theih timi zong a fiang fawn lo.

Caan tlawmpal chungah Thantlang hrawnghrang ah million 1,050 tluk hrawng sunghnak a chuahpitu vok thihnak hi, a tu lio ah hlathlaitu zong an um lo ti a si. Saram sibawi zong an um lo ti a si. Hihi Kawlram a pawi cemnak cu a si. Hihi Lairam ah a pawi bikmi thil pakhat a si. Caw le rang an thih zong ah a ruang kan thei lo. Vok le ar an thih zong a ruang kan thei lo. A ruang cu cozah nih thiamhngalmi a kan chiah piak lo caah a si ko.

Hi vialte sunghnak a chuahpitu vok pulhnak hi, Chin State cozah ca zong ah sunghnak nganpi a si i, kan cozah zong nih a rannak in hlathlai ding le vok pulh kham khawhnak ding hi, a lam zuam le kawlhawl a herh taktak. Zeicatiah Lairam ah zeidang sipuazi tuah awk a um lo i, vok pakhat thih hmanh hi kan caah sungh tuk a si.

Lairam hi kan cozah nih a kan daithlanh deuh tawn. A tu thil zong hi NLD cozah nih biapi ah ruat hnga dek maw? Hihi Thantlang peng Laimi caah thil dintuai a si lo. NLD cozah zong nih a rannak in mithiam (experts) pawl thlah le hlathlainak tuah ding hrimhrim a phumi thil a si.

Cun vok thisen kha Mandalay ah an kuat tik ah, "vok virus" pakhatkhat ruangah a thihmi a si ti cu an theih nain, zei virus dah a si timi an thei lo ti a si. Hihi USA hna zong ah a rak chuakmi Swine Flu (Vok tohkuai) phun hna a si sual hnga maw? Hi vok tohkuai timi hi, minung ah a kai i, a hnu ah H1N1 tiah min an sakmi phun a rak si ko.

Atu ah hin Tuluk ram ah, Swine Flu timi vawk tohkuai pakhat a chuak i, vok zuatnak inn riantuanmi zong a zawmi an tam ngai cang. Vok zuatnak riantuanmi minung 10 ah pakhat cu an zaw ti a si. Minung in minung ah a kai than sual lai I pulrai (pandemic) ah cang sual lai tiah scientist pawl an thin a phang ngai cang.

Cu vok zawtnak cu 2009 i USA ah a rak chuakmi Swine Flu (H1N1) he aa khat i, a ci tlawmte aa dang. Cucaah a min ah G4 EA H1N1 tiah min an sak. H1N1 nih a thlahmi rungrul ci a si ko. 2016 in a um pah ziahmah i, minung cung ah kai in pulrai hna a tlunter sual lai maw timi an phang ngai. Hi zong hi, minung cungah a kai sual ahcun ramkip ca zong harnak nganpi a chuak kho than ti a si. Cu vok zawtnak cu Thantlang vok zawtnak he aa pehtlaimi rungrul ruang hna a si sual hnga dek maw?

Tuluk ram vok zuatnak inn

Cucaah hi Thantlang vok puul hi a tu khuacaan chiat lio ahcun, zoh sawh ding a si lo. Minung cung zong ah a kai sual ahcun kan miphun caah harnak nganpi a chuahter kho tu a si kho. Cucaah kan cozah nih a rannak in hlathlai ding le khamnak lam zuam a herh.

USA le Kawlram cu epchun awk a thami cu a si lo. Asinain USA ahcun naite ah "Fresh salad" timi an ei caah minung 200 deng a chung a thlet hna timi a si. Cucu a rannak in an hlat i an theih colh ko. Cucaah cu company chuahmi salad cu dawr a phak hnu ah,  rak hlonh dih u" tiah an ti hna. Tazaih pahnih salad cu tons tampi an hlonh. Minung ngandamnak kha biapi tuk ah an chiah caah a si.

USA ah ar, vok le caw zawtnak a chuah tik zongah a rannak in aa thawknak a hram an kawl colh i, satil le mipi khamhnak lam an kawl. Cucu minung nunnak khamhnak ca ding le an ram sipuazi khamhnak ding caah a si.

Kan Chin State cozah zong nih, khua pakhat i vok 3,000 hrawng an thih cangmi hi, an theih lo maw asi hnga? Biapi hlapa ah an chiah lo dah a si hnga? Hihi thil dintuai a si tung lo? Thantlang sipuazi a tlakter khotu thil a si caah, dintuai tuk in ruah ding a si lo. Kan ram cozah zong nih, ramdang cozah riantuan ning le cawlcangh ning zong mah le si tawk tein zoh le cawn ve ding an si. Cu tal mipi caah an tuah lo ah, zei dah cozah nih mipi sipuazi a kan ven piakmi a um?

Lairam hi Kawlram ah a sifak bikmi ramkulh kan si. Kan ram chungah sehzung le riantuannak zung (warehouse) pakhat zong a um lo. Lungfak a si. Ngaihchia a si. 

Cu bantuk ramkulh i kan pawcawmnak hi, tlanglo tuah, leikung, dumhau le satil zuat a si. Mi tam deuh u vok ar zuatmi hnihkhat tein fanu fapa cawm kan si. Chungkhar cawm kan si. Innlo khuar kan si. Fale sianginn kaiter a si. Kan si a fah tuk caah, Laimi chungkhar pakhat caah, arte pakhat thih hmanh hi ngaihchia a rak si. Uico pakhat thih zong sunghnak nganpi a si. Nihin ni ah Thantlang le a pawngkam khuate cheukhat ah vok an puul timi theih tikah, lung a tha lo ngai. 

Hihi minung ngandamnak ca zong ah tih a nun pin ah kan sipuazi a tlakter khotu a si caah, kan cozah zong a rannak in chimh le cozah nih biatak tein a kan ruah piak dingmi a si hnga lo maw?

---------------------------------
Chinchiah

1. China ram vok tohkuai zawtnak kong rel chap duh ahcun hi ka hin rel khawh a si.

 https://www.theguardian.com/world/2020/jun/30/new-swine-flu-with-pandemic-potential-identified-by-china-researchers

Siberria Meikang Nih Lairam Caah Zeidah Ralrin Ding A Kan Pek?

Siberia tiah van ti ahcun vawleicung ram kong cawngmi le carelmi deuh lawng nih theih khawh a si lai. Zeicatiah ram pakhat a si lo caah a si. Amah cu Russia ram ah a ummi hmunhma (region) nganpi a si. "Region" timi hi "hmunhma" tiah ka leh ko.

Hi ka ram hi vawlei pumpi a cunglei deuh ah a ummi a si. A kihnak le hawhra a tlaknak hmun a si. Asinain nihin ni ah a lin ngaingai i, Verkhoyansk khua ahcun degree 100.4 (F) tiang a lin. Hihi Arctic hmunhma Siberia ah hi tluk a linh hi a um bal lo ti a si.  Cucaah mei a kang i an hmit kho zawt ti lo. Kan hnu zarh chung lawngah a kangmi hi a let nga in a kau cang ti a si. 

Russia ram i meikang lei tuanvo latu Avialesookhrana timi nih an tuak tikah, mei nih a kanghmi tupi hi 2.85 million acres a kang cang ti a si. A kauh tuk caah meihmittu pawl nih hmih khawh ding a si ti lo. An va phan kho ti lo. A duh chung in a kang ko cang. Hihi nilinnhnak ruangah a chuakmi meikang a si.

Fak bik in a kanghnak hmun cu Sakha Republic timi ramkulh ah a si. Cu ka ahcun Verkhoyansk khuapi zong cu a um. Cu ka area ahcun tupi 2.295 acres a kang cang. A kanghnak hi a cheu hmun cu ram a si i, a cheu cu tupi a si. Kau tuk a kang cang.

Arctic Hmunhma ram a kangmi

Vawleicung khuacaan hi a linh chin lengmang caah, a kik tiah rak timi tawnmi Siberia hmanh ah degree 100.4 tiang a phanhmi cu khuaruahhar a si. Arctic hmun cu a kih tuk caah, ram hi a tam deuh i, cu ka zong cu a kangh cuahmah lio a si.

Siberia hi tupi a that tuknak hmunhma a si. 2019 zong ah tam taktak a kang. Sunghnak tam tuk a rak chuahter. Russia cozah cu a cak tuk ko nain, meikang cun aa khamh kho ve ti lo. Cucaah Emergency kan si tiah a ti. Ruah a sur lo caah mei hi a kang peng rih ko.

2019 lio i Siberia a kangh lio

Nilin ruangah USA cu a tu zong ah Arizona le ka dang ah a kangmi tam ngai a um. Nikum ah Australia cu fak taktak in a kang. A kang kho ding ruah lo mi, Indonesia tupi zong kum khat ah fak taktak in a rak kang. Amazon tupi zong fak taktka in a kang i, scientist pawl zong an tha a chia i an lung a rawk taktak. Phundang in kan chim ahcun, vawleicung a cung bik Siberia in a tanglei bik Australia tiang an kang cang. Nichuahlei Indonesia nitlaklei bik Amazon  tupi le Arizona tiang an kang cang.

Hi vialte meikanghnak hi, vawleicung pumpi a linh chin lengmang caah a chuakmi an si. Cucaah cozah lawng rinh lo in, pumpak le chungkhar cio tiang in, pawngkam runvennak hi biatak tein kan ruah cio a herh. Kan vawlei khuacaan hi kan remh khawh lo ahcun, kan vawleicung hi a rawk lai lo ti khawh a si bak lo.

Khuacaan kong ruah ah, UNO tiang in ram kip an buai i, khuacaan remhnak ding timi CO2 thumhnak caah, Paris Agreement zong minthutnak an ngei. USA cozah hna hi, "environment" tha a pek lo tuk caah, Paris Agreement zong in a chuak. Thil pawi ngai a si. Amah nih a kan hruai ding a sinain vawlei khuacaan kong ah, UNO ah aa tellomi cu USA lawng a si.

 Kawlram zong hi a lin chin lengmang ko cang lai. Laimi kan umnak Gangaw le Kalay-Kabaw Valley zong hi a lin chin lengmang cang lai. Cucaah kan i timh a hau. Kum khat le kum khat cu aa lo kho lo. Linh deuh caan le kih deuh caan a um kho. Asinain a buaktlang cu a lin chin lengmang cang. Lairam zong hi, nilin le khua-al in kan luat kho ti lo i, kan tiram hi tha tein runven le dawt a herh taktak.

Kan ram a linh chin lengmang ahcun kan Lairam tupi zong hi an kang kho ve. Kan fingtlang an chia; tumtaal a chia; umkalnak a har; tii nih le a har fawn. Lamsul a tlawm pin ah a chia tuk. Cucaah kan Lairam zong hi ramtang mei biatak tein a kangh ahcun hmih khawh lo ding in a kang kho ve. Khuachung kan inn zong an kangh khawh. Lairam innlo le thinginn a tam. Aa naih tuk fawn. Cucaah ramtang meikang in Lairam khua hna hi rawhralnak kan tong sual lai maw timi hi phan a um taktak. A kangh sual ahcun million tam tuk sunghnak tiang a chuak khomi a si.

A kihnak hmunhma a simi Siberia hmanh ah hi tluk in a linh le mei a kangh ahcun kan Kawlram le Lairam le Mizoram tibantuk hna hi, meikang nih harnak a kan pek khawh ngaimi kan si. Cu caah Siberia ram khuacaan aa thlengmi le meikang umtuning zoh in, kan nih zong nih fimnak kan i lak a herh. Lairam ah meikang in sunghnak tam tuk kan tong cang. Hi pin ah kan tawn ngak hnga lo ding caah, kan Lairam cozah hruainak in mipi zong hi ram mei duah le ram khangh  hi ralrin taktak kan herh.

Na Chawva Umnak Ah Na Thinlung Um Lai?

"Na chawva umnak ah, na thinlung zong a um ve lai." Hihi Jesuh cawnpiakmi bia a si. A dik tuk timi hi minung tampi nih an ton theu lai. Hihi Matthew 6:21; Lk.12:34 ah kan hmuhmi a si. Nang na ca zongah a dik ve ko lai. Hihi ka caah zong ah a dik tuk ve. 

Naite March 14-16 karlak ah, Columbus Junction City ah ka va tlawng. MACCF Conference le Leadership Training an ngei i, cuka ahcun caan an ka pek ve i, ka va kal ve. Columbus Junction cu Laimi Khrihfa hna kan pa, Rev. Arthur Carson khua a si caah, ka phak khawh caah ka lunghmuih taktak ko. Ka lawmhnak hi, hmurka in ka chim kho lo. 

Columbus Junction ka hmuh caah, ka lawmh lawng siloin ka thinlung tein hmuh ka duh taktakmi "Littleton Brothers Monument" (Littleton Lungphun) ka va hmuh caah, ka lung aa lawm khun. Hi kong te hi, ka blog ah ka dang ah ka tial bal cang. Tuanbia cu hi tin a si.

Voikhat cu Columbus Wesland Library ah ka fale he cauk kan hlang. Makazine pakhat ka rel. Catlap pakhat te ah ca an tialmi nih ka thinlung a ka sukhai ngai. Ca an tialmi cu, "Civil war lio ah, Iowa khua i khuate pakhat ah, minung unau 6 cu Union ralkap ah an tla ve i, an unau rual in raltuknak an thi dih. A nungmi pakhat hmanh an um lo.

Cu hna unau kong cu, mi pakhat nih 1907 ah Columbus Junction ah capar pakhat ah an rak tial. Cu catlap hlunmi te cu Tom Woodruff timi pa kha North Carolina ah an rak pek. Cu hnu ceu in, hi hna unau rual ram le miphun caah a thimi hna kong hi, an van thei than. Hi unau hna nih hin, ral an tu ko nain USA hi aa thleng timi an rak hmu manh lo. Cucaah hi hna hi thih sawh in an thih awk a si lo. An lung kan phun hna lai. Hlut a duhmi paoh hih van hlu u, timi ca an tial.

An tuanbia ka ruah ah ka lungthin aa ka sukhai ngai. Miphun caah unau paruk ning bak in nunak pek cu a fawi lo. Uar tuk dingmi an si. Cucaah $10.00 te ka rak hlut ve. Check te ka hei kuat hna. Lung cu an donh i, an lim. Dollar fang 10 te ka kuatmi ruang te ahcun, "Lungphun kan lim cang le cu ni, cu caan ahcun lungphun onnak kan ngei lai I rak ra ve law" tiah hmantlak aa telmi postcard an rak ka kuat.

Mirang miphun an rak fel ning hi, tluk awk an tha lo. Dollar 10 ka hlutmi cu, lungphun onni ah an tel ve ding in sawm an ka philh lo. Khuaruahhar a si. Kal ka duh nain suimilam 10 leng motor mawngh a hauh caah ka rak kal kho lo.

Asinain, cu lungdonh te u, ka thinlung ah a um peng. Ka philh kho lo.Ka nun chungah ka hmu kho te hnga maw tiah ka ruat tawn. Hmuh ka duh ngaingai tawn nain, ka hmu kho bal lo.

MACCF Conference in tlun ka timh ni ah, Columbus Junction Library ah kan lut pah. Librarian nu he bia kan i ruah i, "Littleton Brothers Monument" i tangka ka hlutnak, an ka sawmnak le hmuh ka duhnak kong cu ka ruah."

Librarian nu nih, "A naite. Na tlun pahnak ding lam ah a si ko. Pial khawh pah a si" tiah a ti. Cun hawi nih an ka kalpi. Har ngai in GPS hmang in kan kawl i, kan va hmuh. Toolsboro timi khua fate kam ah a rak um.

Hman kan i thla. Caan tawite lawng kan um i, minute 10 hrawng kan um hnuah, kan kir colh. Hmuh ka duh tukmi lungphun ka hmuh caah, ka lung a tling ngaingai. Ka lung aa lawm Ka lunghmuih. Um ka cim lo nain, tlun ka hauh caah caah sau kan um kho lo. Lungleng ngai in kan kir than.

Littleton Brothers Monument hmai ah ka dir lio

Kan kir pah ah, Jesuh bia ka lung chungah a hung chuak. "Nan chawva umnak ah nan thinlung a um ve" timi kha. Dollar fang 10 te ka hlutmi ruangah pei Littleton Brothers Monument ah pei ka thinlung a rak um peng hi, timi ka fiang.

Vancung ah chaw kan khawn ahcun vancungram ah kan thinlung a um kho. Vawlei lawngte ah chaw kan khawn ahcun vawlei ah kan thinlung a um. Vawlei kan tlaihchan. Cucaah Jesuh nih "vawlei hi tlaihchan hlah u" a kan ti. Zeicatiah a hmunmi a si lo caah a si.

Littleton Lungphun cu a fek taktakmi lung in an ser. Fawi le bai ah a rawk kho ding a si lo. Asinain ni le caan kum tampi a kal tik ahcun a rawk ve te ko lai. Ka pekmi $10 zong cu Lungphun aa rawk cun a lo ve te ding a si. Khua ka ruat. Ka duh tukmi le ka uar tukmi a si caah, $10 te hi hi lungphun caah ka pek ve. Ka chawva $10 hi hi lungphun ah ka khawn ve. Asinain a caan a phak cun a rawk ve dingmi lungphun a si timi ka fiang.

Kan tin pah ahcun ka nunnak ah sermon pakhat a ra. "$10 te na hlutmi Littleton Lungphun te hmanh ah na thinlung biatak tein a um a si ahcun, dollar a let tampi na hlutnak le na khawnnak vancung na chawva umnak ah teh na thinlung a um ve maw?" timi bia a ra.

Cun fiannak pakhat ka thinlung ah a chuak.  "Littleton Brothers Monument caah, hnek chawm si lo tein, siang tein, mah lungtho tein na pek i, rungrul le cirik nih an ei khawhlomi vancung ah khin chaw na khawn tik ah, hnek chawm in na khawng sual maw? Siang setsailo in na pe sual maw? Mah lungtho te silo in mi dang nih an pek ve, mi hmai khah a si lo timi sawhsawh hna in na pe sual maw?" timi ka thinlung ah a ra.

Littleton Brothers Monument ka va hmuh caah, ka thinlung aa lawmh lawng siloin Jesuh cawnpiakmi "Na chawva umnak ah na thinlung zong a um ve lai" timi sermon tha tuk zong ka nunak ah a ka fianter caah, lunglawmhnak in ka khat.

Jesuh cawnpiakmi cu "Vancung ah nan chaw va khawng u. Rungrul le cirik nih an ei khawhnak hmun, hi vawlei ah chaw va khawng hlah u. Rungrul le cikrik nih an ei khawhlonak hmun, vancung tu ah khin nan chaw va khawng u" tiah a kan fial.

"Zeicadah kan phak rih lo mi le kan hmuh rih lo mi le kan tongh khawh lo mi hmun ah chaw khawn a kan fial hnga?" timi ruah a herh.

A ruang cu, "Vancung pennak ah ka thinlung um seh" timi a kan duh caah a si. Cucaah biaknak lei he aa pehtlaimi pekchanhmi vialte-cheuhra cheukhat, thawhlawm, biakinn ca, mission ca, a dang pekchanhmi vialte-kan pekmi vialte hi,  Jesuh mit in zoh ahcun Krihfabu ca pek a si lo in, vancung ah chaw kan khawn tu khi a si. Cu kan khawnmi chawva cu, kan thih tik le kan thlarau vancung a kai tikah, kan va co than te dingmi a si." Cu kan co tik ahcun lunglawmhnak nganpi kan hmuh te dingmi a si.

Cucu zei he dah aa lawh? Littleton Brothers Monunment i ka hlutmi he aa lo ko. Cu lungphun ca ahcun siang tein le mah lungtho tein $10 ka hlut caah, cu lungphun ah ka chawva a um. Ka chawva a um caah, cu lungphun cu ka ruat tawn. Ka philh kho lo. Ka chaw a kengtu kong zong ka ruat rih hna. Littleton Brothers Monument hi zeidah a va lawh hnga? Khawika khua ah dah a um hnga? Ka chawva kha a ho dah a tawlreltu an si hnga?" timi ka ruat tawn.

Ka hngalhmi cu Littleton Brothers Monument cu Iowa ah a um timi ka theih. Asinain Iowa cu ka phan rih lo. A umnak khua ka fiang lo. Lungphun pungsan le a chiatthat kong ka fiang lo. Asinain Iowa ah ka thinlung a um. Cu bantuk in, vancung khua cu kan phan rih lo nain, vancung khua ah chaw kan khawn tikah, kan thinlung a phanh a herh ve. $10 ka pekmi ruangah Iowa ah ka thinlung a um bantuk tein, Krihfabu caah thawhlawm phunphun kan pek tikah, khawidah kan pek timi ruah a herh. Khrihfabu caah ka thawh timi lawng ruah ahcun vancung khua cu kan thinlung nih a phan kho lai lo.

$10 ka pekmi kha, Iowa ah hruaitu mifelmi nih an ken ko timi ka zumh. Cucaah ka hna a ngam. Ka chawva te khan lung an donh ko lai timi ka zumh. Cu ve bantuk in, Khrihfabu caah chaw kan pek tik ah, vancung kan Pa sin ah kan pek, a mah nih tha tein a kan ken piak ko. Vancung ka inn ah a ka auh tikah, suiluchin ka conak a si ve te ko lai. Fel tein a ka ken piak lawng silo in, a karh in a rak karh te lai timi khi zumh a herh.

$10 te hmanh siseh law, Littleton Brothers Monument te hi ka ruat tawn. Ka mitthlam ah a cuang. Ka thinlung ah a caam taktak. Cu bantuk in, vancung khua ah chaw kan khawntik ah, kan phak hlan in, vancung khua kan innlo le kan khan le Bawipa nih a kan sak piakmi inn khi, mitthlam ah hei cuanter chung a herh. Hei ruah chung a herh. Cu ti kan ruah lo ahcun, Pathian caah kan pekmi chawva vialte hi sullam an ngei kho lo men lai.

Iowa ka phak tik le Littleton Brothers Monument ka hmuh ti ah, ka lung aa lawmh tuk bantuk in, kan thih tik le vancung khua kan kai tik ah, hi vawleicung in kan rak khawnmi chawva vialte kan hmuh than tik ahcun, a let tam tuk in kan i lawm te ko hna lai.

Hihi ruah a herh.

Careltu nang tah, "Pathian caah na pekmi chawva umnak ah na thinlung a um kho maw? Pathian ca na pekmi na chawva-Thawhlawm, biakinn ca, cheuhra cheukhat, missions ca- na pek tik ah na chawva umnak ah na thinlung a um ve maw? Na chawva umnak ah na thinlung um lo in pek sawhsawh in na pe sual maw?"

Hihi ruah a hau. "Kan chawva umnak ah kan thinlung a um lo ahcun, kan pekmi a lakka a si sual lai maw?"

---------------------------------------

Chinchiah

1. Little Brothers Monument caah $250,000 a dih ti ti a si. Toolsboro khua fate kam ah a um.

2. Littleton Brothers pawl an min cu hi hna an si:-George, John, Thomas, William, Kendall and Noah, ranging from 18 to 33 years old -- volunteered for the Union.

3. An unau rual ral an tukmi dihlak hi fakpi tuknak hmun 19 ah an i tel. Cu lak ahcun, Harpers Valley, Shiloh, Jackson, Iuka, Champion Hill, Prairie Grove le,  Vicksburg le Mission Hill khua an kulhnak ah an i tel ti a si.

Sahara Vawleiphit Thlichia Nih US A Phanh Ve Lai

Africa ummi Sahara Thetserawn in aa thawkmi vawleiphit cu Atlantic Rilipi cung in nitlaklei ah a rak kal thluahmah cang. A tu hi Caribbean tikulh ram pawl a van phak pah cang le an ram hi nika zong an hmu kho lo. Hurricane thlichia bantuk in a hrang ve.

Hmai zarh hrawng ahcun Mexico Rilikuai hrawng a phan lai ti a si. A sullam cu Sahara Thetseramcar in meng 5,000 a hlatnak tiang a rak ra lai tinak a si. Cu hlan zongah a um tawn nain, hi tluk hla a kalmi hi an tlawmte ti a si. Hi bantuk vawleiphit thlichia hi, cuap zawtnak a chuahter khotu a si caah, tihnung ngaingaimi thlichia a si.

A tu lio a hrangmi Sahara Vawleidip thlichia (Rf. meaww.com)

Vawleikhu hi a chah tuk caah, Caribbean tikulh ram pawl cu a mui ngaingai i minung ngandamnak ca zong ah tih nung ngai a si cang an ti. Hi vawleikhu hi USA ram thlanlei state cheukhat zong a rak phan lai. USA tu ahcu a chah tuk ti lai lo caah tihnung tuk ding cu a si lai lo. Cu a phanh tik ahcun, nichuah ka le nitlak lai hi, vantaw a sen ngai lai i, aa dawh ngai lai ti a si. Hi khuadawm hi June 28 ah USA a tlanglei Florida a phan cang. Cun chaklei ah a kai ziahmah cang lai ti a si.

Asinain a cheu hmunhma ahcun thli a hnomh ngai lai caah "allergy" timi ziaklonak le cumpi phunphai le thli hnawmtam he aa pehtlaimi zawtnak zong a chuahpi lai an ti. Cuap tha lo mi caah thinphan ding a um lai caah lengchuah ralrin a hau. Khua a muihter ngai lai caah khua hmuhnak a phenh ngai lai ti a si. Hihi vawleiphit thlichia (dust storm) tiah Mirang nih an ti. Hihi Africa ram cungah a hrangmi thlichia nih a chuahtermi a si.

Hi bantuk vawleiphit thlichia hi, kum 15 dan ti bantuk ahcun a um tawn nain, cu hlan ahcun Atlantic Rilipi cungah a tla i, rilipi tii nih a dawp tawn nain tu tan hi a ngan tuk caah thlichia he an rat ti caah, meng tam tuk a hlatnak tiang a kal khawhnak a si.

Sahara Vawleiphit thlichia nih Nika hi tluk in a phenh (Rf. inquisitr.com)

Africa ram hi tingram a lo tuk cang. Cu pin ah thetseramcar hi a karh chin lengmang. Khuacaan a linh chin lengmang caah, thingram an thi deuhdeuh i, thetseramcar hi a karh deuhdeuh. Ramcar a karh deuhdeuh tikah leiphit zong cu a tam chin lengmang ve ti a si. Vawleicung hi a linh chin lengmang caah, hihi a tam deuh chin lengmang khomi a si. Hi bantuk vawleiphit thlichia hi, Australia, Iran le USA zong an cang pah lengmang.

USA nitlakthlanglei ah hin, harnak fak taktak a rak chuahpi bal cang. 1935 ah a chuakmi "Dust Bowl" an timi cu a rak zual tuk caah, mangtam tlun ngacha in Texas le Oklahoma ah harnak a rak chuahpi. Minung cuap zawtnak tampi a rak chuahter. Caan sau ngai a rak um caah harnak tampi a rak chuahpi. April 14, 1935 le bang cu minung hi innleng ah chuah khawh a rak si lo i, a min ah "Black Sunday" tiah min an rak sak phah. Hihi US tuanbia ah, vawleiphit thlichia fakbik a chuah a si an ti. Cu ni ah vawleiphit a zuangmi hi ton million 300 tluk a si lai tiah an ruahdamh. Minung tampi a rak thither hna i, khua zong tampi an chuahtak Minung thawng tampi nih an khuaram an rak chuahtak. Inn dot khat hi a rak phum khawh tiang in, vawleidip a rak chah.

1935 Dust Bowl

 Hi bantuk tihnungmi vawleiphit thlichia hi California Ramkulh ummi, San Joaquin Valley ah hin December 1977 le November 1991 ah a chuak than i, harnak tampi a rak chuahpi. USA nitlakthlanglei zong hi a lin chin lengmang i, a rocar chin lengmang caah hi bantuk vaweleiphit thlichia nih a kan tlun hnawh than sual lai timi hi, scientist pawl nih an phan ngaingaimi a si.

Tutan Sahara leiphitkhu zong hi Sahara thetseramcar in Atlantic Rilipi cung in, Mexico Bay in chaklei ah a rak kai lai I, a pawnpar nih cun Ohio, Illinois in Canada ramri tiang a phanh lai ti a si. Khuaruahhar a si ko. Hi thil hi USA cungah ahcun vansangpi ah  aum ding a si caah tihnung cu a si lai lo nain thli cu tampi a hnomhter lai ti a si.

Sahara vawleiphit khu nih USA a phak dingmi hmunhma hna

Vawleicung khuacaan a lum chin lengmang tik ah, thingram a zor ahcun leiphit cu a tam chin lengmang ti a si. Leiphit a tam chin lengmang ahcun thli hi a hnawmtam chin lengmang ding a si caah, pumpak pahkhat cio nih hin, thingram dawt le thingkung cin hi tha kan pek taktak a herh chin lengmang. Abikin Kawlram hmunrawn hrawng, a linhnak le thingram a tlawmnak hmun ah, thingram a loh tuk sual ahcun hi bantuk vawleiphit thlichia hi a chuak kho ve mi a si. Kan Kawlram nelrawn a linhnak hmun zong hi, ralrin a herh.

JC Penney Store le Khrihfa Zumhnak

JC Penney store tuanbia hi phundang ngai a si. A rak tuah hmsattu pa tuanbia zoh tik zong ah ngaihchia lungleng a si. Hi store tuanbia le Pathian hi aa then kho lo. Khrihfa zumhnak le sipuazi kong zong hi, JC Penney tuanbia ah hin a lang khun. US ah mirum tampi an um. Company lianlian tampi um nain, JC Penney company tluk in, Pathian bia he aa thawkmi company a um rih lo.

JC Penney hi "Jim" tiah an rak ti. Jim nih hin, a pa sin ah "zumhnak le sipuazi" kong hi a rak cawn hmasat. A pa cu Primitive Baptist Church, Hamilton, Missouri ah pastor a rak si i, chungkhar pawcawmnak hmanh ah har ngai in a rak nungmi an si. A pa nih hin, a fapate cu kum 8 a si ah, "Nangmah tein thilri rian na tuan lai; tangka na kawl lai i thilri na cawk lai" tiah a rak ti.

"Nunnak timi hi a harmi a si. Teinak timi cu rianhrang tuannak le can saupi tuannak lawng in hmuh khawh a si. Golden Rules timi na zulh paohpaoh ahcun, thil sining kha an tha te ko lai. Cucu zeidah a si tiah, "midang kha tha te le ding tein pehtlaih le upatnak tein nun hi a si ko" tiah a pa nih a rak ti.

A pa cu pastor a sinakin Sunday school tuahpi ding kha a rak nawr hna i, an rak duh lo caah a rian an rak ban. Cucaah Jim cu Khrihfabu cungah lung nuamh lo nak a rak ngei. Cucaah a zumhnak cu, a mah pumpak ca bantuk lawng in a rak um. Chim duhmi cu, Krihfabu cawlcanghnak ah aa tel lo.

A tleirawl lio ah, an khua pawng hrawng ummi leikuang ah watermelons a cing. Vok rawl a pe. High School a dih tikah, a pa cu TB in a zaw i a thi dengmang cang. A pa nih a hawile kha a fapate cu rian fekfuan deuh pek ding in a nawl hna. Cucaah J.M. Hale timi Hamilton khua I thilri car pawl a zuarmi pa nih rian a pek. Cazi rian a rak tuan i, thla khat ah $2.27 a hlahlawh a si. Cu ti cun rian har taktak kha zumh tlak tein a rak tuan. Cucaah kum hnih chung ah a let 12 in a thlahlawh an rak karhter ve.

Thla khat i $2.27 hmuh in riantuan cu a fawi ding a si lo (U.S dollar man tuak tik ah 1900 hrawng ah $1 hi 2020 ahcun $30.52 tluk a si. Chim duhmi cu, JC Penney a thlahlawh kha tu chun tangka in tuak tikah $69.28 tluk a si). A tlawm taktak ko. Minung si dingmi hna hi, thil fate in an rak I thawk ko timi hi, JC Penney tuanbia zoh ah a lang ko. USA ka phakka ah $5.30 in rian ka rak tuan. Bus in suimilam pakhat ka kal hnu ah, cu rian cu ka va tuan. Cu hmanh cu a tlawm ngai i a rak har. JC Penney cu a si lo. Thla khat ah $2.27 a hmuh.

Fel tuk in a tuan caah kum hnih a tlin tik ahcun a thlahlawh kha a let 12 an karh i, $27.24 a hmuh (2020 tangka cun $831.36 tinak a si). Cazi a tuan lio ah, sipuazi tuah ning cang a hlathlai i, thil zuar ningcang tampi a van theih. A pa zong cu TB in a thi. Amah zong cu TB in fak taktak in a zaw i, a lum deuhnak Colorado ah a rak i thial. Cuka ahcun Butcher shop a rak cawk. 

1898 ah, James Cash Penney cu US nitlaklei ummi Golden Rule stores ah rian a rak tuan. 1902 ah dawr ngeitu Guy Johnson le Thomas Callahan nih an zoh lengmang ah, a riantuan ziaza le zuamnak an hmuh tikah, store dang kan on lai i, a miakmi chung in cheuthum cheukhat pek ding tiah an rak ti. Cu ticun  JC Penney nih cun $2,000 a hram a chuah i, Kemmerer, Wyoming ah dawr thar a va on. Cu hnu ah dawr pahnih an on chap. 1907 ah a bawm in an tuahmi company cu an hrawh i, JC Penney nih a dawr thum ning in a cawk dih. 

JC Penney dawr hmasat bik (1902)

JC Penney cu khulrang ngai in a thangcho i, 1912 ahcun dawr 34 a ngeih. 1913 ah Salt Lake City khualai i Keams Building ah an headquarter cu a thial. Company cu minthar a bunh in, JC Penney Company tiah a ti.  1920 hnu in ram pumpi ah a dawr cu a karhter i, dawr 120 a ngeih. 1924 ahcun kum khat ah $1 million a van hmuh khawh. 1929 ahcun ram pumpi ah dawr 1400 a ngei. Sipuazi dangdang zong a van tuah. Ralph W. Gwinn he bawm in, Florida ah acre 120,000 kha Clay County ah an cawk i innlo lei sipuazi zong an tuah pah. A cheu vawlei cu JC Penney Farms tiah min a si.  

1929 ah ruahlo tuk in, the Great Depression timi a chuak. Stock Market vialte aa rawk dih i JC Penney zong a riantuanmi vialte aa din dih. Cu tluk a rummi cu, a sipuazi a tum thluahmah. A rumnak zong a tla thluahmah. A hnu ahcun store riantuanmi kha lahkhah pek awk a ngei ti hna lo i, a life insurance policy tangka tiang aa cawi hna. Cucaah a ngandamnak tiang in a rawk cang. A taksa a zaw. A dam kho ti lo. Fahtheihlonak sii an pek tik zongah a dam kho ti lo. A zual tuk. A lungretheihnak ruangah a dam hrimhrim a dam kho ti lo. Ka thi rua lai tiah aa ruat cang. 

JC Penney cu a pa pastor a si bantuk in, a nulepa nih Khrihfa zumhnak kha hrampi chia in sipuazi tuah ding hi an cawnpiak. Cu tining tein a nunnak le sipuahi hi Khrihfa zumhnak ah hrampi chia in a tuah. Asinain a can phak cun a zumhnak hniksak a si ve. Sipuazi fak taktak in a van tla. Cu lio ah harnak le lungretheihnak a phunphun a van tong. Cu lio hi tin a kong a chim:

"Keimah cu ka hri a par ah ka um cang" tiah a hnu ah a chim. "Ka siapuazi cu a tlu dih; ka hawile he hmanh kan i pehtlai kho ti lo; ka nupi le fale hmanh kha missing bantuk in an cang cang. Cu vialte cu keimah palh a si ko" tiah a ti. A hnu ahcun mahthahnak tiang tuah aa tim. 

A hawipa nih ruahnak a pek bantuk in, Battle Creek Sanitarium ah a va thlawp. Vokhat cu zan ah a it kho ti lo. Ka thi lai tiah a ruat ko cang. Zan hmanh dei ding in aa ruat ti lo. A thi ding in aa ruat cang. A celh lo i a tho. A ihkhun in a tho.

Cu zantim ahcun, music le hlasak thawng a theih. Cu hla cu  Civilla Durfee Martin phuahmi "God will take care of you" timi a si. Cu hla a satu hna cu, arkhuang ah aa pummi sizung riantuan pawl an si. Caan tlaitu nih Matt 11:28-30 a a rel lio a theih: "Rethei le thilritmi vialte hna ka sin ah ra tuah u, dinhnak kan pek hna lai. Ka seihnam kha i bei u, kei cu nunnem le mitoidor ka si caah ka nawl hi i cawn ve u; cun dinhnak kha nan hmuh lai. Ka seihnam cu a bei a nuam i ka thil cu a zang" timi Bible a van relmi kha a theih. 

Cu cangka cun, "Hrinthanmi Khrifa ah aa cang." A zawtnak cu a dam dih. Aa lawm tuk i a hlawh bak in aa hlawk. Hrinthanak a thar in a pemh. Amah nih a chimmi cu, "Ka thinlung chungah zeitik hmanh ah ka theih (feel) ballomi ka van theih. Ka thinlung hi lunglawmhnak in a khat. Nunnak thar ah ka van nung" tiah a ti.

Thiang Thlarau riantuannak hi khuaruahhar a si. Minung hi, biafang pakhat le hla fung khat nih thlen khawh a si. JC Penny zong hla fung khat le Bible cang khat in aa thleng ve ko. 

Hi lio ah hin, a upa ngai cang nain, tipil zong a rak ing rih lo. 

Sipuazi cu a tla tuk ko nain, a hrinthan hnu ahcun a ngaihchiat le lungrawk a dam. Company cu nifatin te a mah bak nih a van zohkhenh. Thil sining a van tha ziahmah. A company zong cu a kai than. Company dawr zong cu an van dirh than. A hnu a upat tuk hnu ah, tipil zong a ing. Cun Khrihfa riantuannak tam tuk a rak bawmh hna. 

1940 ah JC Penney cu Des Moines, Iowa a va tlawn lio ah, tlangval no te Sam Walton timi pa kha manager lei training a va pek pah. "Paper tlawmte le ribbon tlawm deuh hman in, thil tom ning" a va cawn piak. Mirum hi cu zeitindah kan safe lai timi hi an ruat thiam tuk (Hi Sam Walton hi a hnu ah Wal-mart ngeitu a si). Nihin ni ah, Walmart Store hi USA ah dawr 4,756 a um I, vawlei pumpi ah 11,501 a um. Walmart ngeitu pa zong hi, JC Penney sin in sipuazi fimnak a cawngmi a si. 

JC Penney cu 1946 tiang board i chairman a si. Cu hnu ah honorary chairman hi 1971 a thih tiang a tuan. Amah hi September 15, 1875 ah a chuakmi a si. Kum tling tein a nung. A thih tiang bak hi, a office ah a kai kho rih. JC Penney nih nih nawlbia a chuah i, cucu Blue Laws tiah ti a si. A dawr riantuantu pawl hi an i pumh khawhnak ding caah, Zarhpini paoh cu an khar. JC Penney hi Pathian a rak thei taktak ko timi cu Zarhpini i dawr a rak kharmi nih a langhter ko. Zeicatiah Khrihfami kan caahcun Zarhpini cu kan Sabbath Ni a si. Sabbath Ni ulhamh hi Pathian nih a kan fialmi nawlbia a si. Nihin ni ahcun an khar theng ti lem lo. 

Vawlei tunbia le thil sining hi aa thleng lengmang ve. Nihin ni ahcun company thar tampi an van chuak. Amazon te hna le Ebay le a dangdang an van chuak hna. Online Store tam tuk an chuah tik ah, JC Penney le dawr dangdang zong tampi an tumchuk ve. A tu lio a chuakmi zawtnak ruangah, JC Penney Store pi zong Bankruptcy an file ve cang. Tu kum ah hin dawr 154 kan khar chap lai ti a si. Zarh 10-16 chungah a fiang lai ti a si. 

JC Penney hi Dallas, Texas ah headquarter ummi a si. May 15 ah Bankruptcy an file lio ah dawr 860 lawng a tang cang. Covid-19 ruangah dawr an khar viar i, June 4 ahcun dawr 500 an on than cang. 

JC Penny hi 1929-1930 ah Great Depression a rak chuah lio ah, a dawr tam tuk a rak i rawk bantukin a hnu kum 90 a raoh 2020 ah Covid-19 ruangah Sipuazi Recession a ra chuak than. A tu dawr 154 an khar lai ti a van si tik ah, hei nung rih sehlaw zei tluk in dek a lung a va rawk chinchin hnga. 

Asinain harnak le sunghbaunak ton ciocio zong ah, Pathian theih hlan le theih hnu ahcun thinlung aa lo lo. 1929 ahcun a sungh lio ah a lung a rak rawk tuk i thih a rak i tim. Sihmanhsehlaw, tu chun ah hin nung rih sehlaw a chim bak dingmi a fiangmi cu, "Nan thinphang hlah u. God will take care of You" timi hi a si hrimhrim ko lai!

————-———-

Malaysia Ah Kawlrammi Rian Ngeih Lo Ruangah Mahthahnak An Tuah

Kan ram hi ram tha tuk le thil chuak zong a tam tuk ko nain, kan uknak a that  lo caah vawleicung ram sifak bik pakhat ah kan i tel. Vawleicung ah ziknwh tam bik nak ram 10 chungah kan i tel than. Kan har caah ramdang ah a lamkip in kan kal. Kan vahvaihnak ram kip ah, tlaihkhih le nihsawh thlanglamh kan tong. A cheu ramdang ah zawtfah le thihlo kan tong. Laimi zong tampi ramdang ah harnak kan tong cang. Harnak ton tik zong ah, ramdang ah nunnak a liammi hi ngaih a chia khun. Cu zong ahcun, mahthahnak hna in nunnak a liammi hi, ngaihchiat a zual khun. 

Naite ah Zaw Zaw Htwe nih June 17, 2020 ah Irrawaddy News ah a tialmi cu ngaihchia taktak a si. 

Kan hnu thla "May" ah "catlap a ngei lomi Kawlram mi pathum mahthahnak in Malaysia an thi" tiah a tial. Cucu van rel ahcun, ngaih a chia tuk. Cu hna cu Covid-19 ruangah rian an tuan kho ti lo. Tangka an ngei ti lo. Tlunnak zong a um ti lo. Leng zong an chuak kho fawn lo. Malaysia cozah tlaih le an tih fawn. Cu ti cun, nunning a har tuk cang caah, an i thahnak a si. 

Nizan ah nu kum 36 a simi nu zong aa that. Amah cu Irrawaddy Pengram (region), Myaungmya Peng mi a si. Kawlram ah tlun a duh ko nain, lock down ruangah a tlung kho lo i, aa thahnak a si tiah U San Win, Kuala Lumpur Kathpone Free Funeral Service Society (KFFS) chairman, nih a chim.

Cu nu te nih ca a tialtami cu, "Ka rian ka thlau; kan ram ah tlun ka duh ko nain, ka tlung kho lo; ka taap ko" tiah ca a tial ti a si. Ngaihchia ngaingai a si. Nulepa le chungkhar hmuhlonak ah, mahthahnak hna an tuah tik ah, ngaihchiat a zual khun. Cu pinah an lungthin a rawk hnu le an taksa nih a tuar tuk hnu ah, nunnak liam a si i zaangfak tuk an si. 

Tuan deuh ni thum lio zong ah, Taungdwingyi Peng in pa pakhat kum 30 zong "rian a ngei ti lo; tangka harsatnak a ton caah, a mah tein aa that ve" tiah a ti. KFFS nih a lakkka tin an ruak an vui hna. May thla dih lai te zong ah, Kawlram mi pakhat rian a ngeih ti lo caah, a tllung kho lo i, a mah tein aa that. Hi aa thatmi hi, Malaysia umnak ca a ngei lo mi an si.

Malaysia ah umnak nawl a ngeimi le ngei lo mi epchun tik ah, umnak nawl a ngeilomi hi a thimi an tam deuh. Rian lo an um lawng siloin cozah tlaih khih an ton deuh khun caah, doctors va piah ding le eidin kawlhawlnak zong ah, harnak an tong khun ti a si. 

Malaysia ah hin, catlap ngeilomi ramdang riantuanmi hi an tlaih hna ahcun, immigration hmuh in zarh thum in thla ruk chung thawngthlak khawh an si. Thawng an tlak hnu hna ah, ramdangmi hren chungnak ah an chiah hna. Khawika ram mi dah an si timi an hlat hnu ah, cu ram palaizung kha an chonh hna i, an ram palai zung nih an ram ah kuat a si tawn. Cucu "deportation" (kuat) timi cu a si.

"Malaysia ummi catlap ngei lomi hna hi, khualtlawnnak an ngeih lo pinah, eidin awk zong an har Inn man pek awk zong an ngei lo. Harnak tam tuk an ton tik ah, an lungthin a rawk i an i thahnak a si. Inn man an pek khawh lo mi hin, an nunnak a harter khun tuk hna" U San Win nih a chim. 

Malaysia Kawlram palaizung nih an timi cu, "Eidin tirawl a harsami cu, mibawmtu bu hna hmang in, bawmhnak an hmuh khawhnak lai kan zuam piak hna lai" tiah an ti. Mayanmar Embassy i riantuantu hna tuanvo latu U Aung Zaw Win nih, "A cheu catlap ngeimi hna cu, rian an thawk pah cang nain, catlap ngei lo mi hna cu tlaihkhih an phan caah, rian an ngei kho lo i, nunnak hi a a har ko" tiah a ti. 

"Malaysia ah hin a tu lio ah, Kawlram mi riantuanmi minung 550,000 tluk an um; hi chungah 250,000 hi catlap ngei lo mi an si" tiah Kawlram palaizung nih an tuakning a si. Cu chungah 50,000 cu nunnak ah harnak tampi an tong ti a si. 

Kawlram palaizung nih "Catlap ngeilomi pawl an tlun khawhnak ding ca hi Malaysia nawlngeitu hna he kan i zuam lai" ti a si. May ni 8 in Malaysia ah aa taapmi Kawlram mi 400 hi vanlawng in an kuat cang hna. Malaysia ah catlap ngeilo in an um caah minung 391 cu Malaysia cozah hlanmi vanlawng in May 11 ah voi hnih kuat in an kuat cang hna" ti a si. 

May le June thla ah aa thatmi Kawlram mi hna hi, tlaihkhih an hrial caah Kawlram ah kuat dingmi timi kha an hmu kho lo ti a si. Hi kuatmi pawl cu thawngthlak hnu ah an chuah in kuatmi an si. 

"Malaysia ram a kenkip ummi hrennak hmun ah, Kawlram mi 3,000 hi kan hren hna i, hi hna hi Kawlram ah kan kuat hna lai tiah, Malaysia nawlngeitu hna nih, Kawlram palaizung ah thawng an thanh cang hna. KFFS chairman U San Win nih, "Catlap ngei lo mi Kawlram mi hi, kan ram ah kuat khawhnak ding hi, Malaysia cozah he kan i chawnh lio a si" tiah a ti. 

Ramdangmi thawng an thlak tawn hna nak "Pudu Jail"

Malaysia ram hi, Kawlram mi tampi caah khamhtu zong a si. Ramdang lanhnak hmun ah dornak hmun zong a si. A bik in Laimi kan caah Malaysia hi ram sunglawi taktak a rak si. Malaysia minung hi rak tha tuk hna hlah sehlaw, Kawlram mi hi ramdang ah mah zatzat kan phan lai lo. Laimi zong hi mah zatzat kan phan lai lo. Malaysia hi a kan dawtu ram taktak a si. Khatlei ahcun Malaysia hi ramdangmi minung tampi, an nunnak a liamnak ram zong a si ve. A tu bantuk in vansangmi hna Kawlram minung zeimawzat mahthahnak in nunnak a liamnak ram zong a si ve. 

Hi tluk in Malaysia ah ramdangmi harnak an ton lio ah, kan nih ram thumnak hna kan phak khawhmi hi, a sunglawi tuk.Lunglawmh taktak ding kan si. Pathian thluachuah ngan tuk a si. Cucaah Malaysia harnak tongmi hna kha an zawnruah le thlacam piak zong a herh. Cun "Zeitluk in dah Pathian nih a ka dawt le thluachuah a kan pek?" timi kan nun zong i chek ding a herh. 

Ruah zia thiam ahcun, "Ram thumnak kan phakmi ruang hrimhrim ah hin Pathian hi zumh tuk ding kan si. Biak ding le thangthat tuk ding kan si ko hna." 

-------------------------------------------------------------

Zohchihmi ca

1. Without Work and Fearing Arrest, Undocumented Myanmar Migrants in Malaysia Take Their Own Lives by Zaw Zaw Htwe

https://www.irrawaddy.com/news/burma/without-work-fearing-arrest-undocumented-myanmar-migrants-malaysia-take-lives.html

Ohio State le State Dangdang Ah Covid-19 Zawtnak A Karh

Ohio hi, USA ah minung a chah bikmi state pakhat ah aa tel ve. Columbus khua zong hi, USA ram pumpi ah State khualipi ah minung tambik pathumnak a si. A tu lio ah USA ah minung tam ah 14 nak ah a um i, a thangcho bikmi khua pakhat ah aa tel ve. Hi bantuk in, minung an chah tik ah, Covid-19 hin kan i veng kho sual lai lo timi an phan caah, Governor DeWine le Health Director nu Dr. Amy Acton hi, Covid-19 he pehtlai in upadi an rengh taktak. 

Tu chun Rinni ah Ohio Department of Health nih Covid-19 in a zawmi kong cazin an chuah. Ohio State ah nihin ni ah minung 40,848 an zaw. Mizaw thar 424 an i chap. Mizaw 6,864 sizung an kai. Sizung kaimi 50 an i chap. Cu chungah mizawzual chiahnak ICU ah 1,754 an um i minung 9 an i chap. ICU chiahmi hi cu an zual taktak. Khel lehchawm hau in, mithi bantuk in a zawmi an tam. Minung 2,554 an thi cang tiah an ti. Mizaw le mithi hi an i chap ngai ko rih. Asinain hlan nak cun mizaw karh ning cu a zor deuh ngai cang. 

Ohio hi, rian ngeilomi kong le ngandamnak kong ah, an upadi an rengh taktak. Nichiar tein mizaw le mithi zat hi, an tharchuah khawh peng. An rang taktak. Rian ngei lo mi zong rang tuk in an tharchuah peng. Mizaw hi a zawt aa thawk ni kha tha tein an tuak hnu ah an fehter. Mithi zong hi a thih ni bak ah an fehter colh. Cucaah President Trump zong nih, "rian ngeilomi cazin nan tharchuah pengmi hi rak ngawl u" tiah a rak ti phah. Cu tluk in Ohio Governor hi a fel. USA ram pumpi governor hi vote an pek hna i, Covid-19 kong ah, Ohio le Kentucky Governors hi an fel bik tiah an thim hna. Upadi an rengh ngaingai caah, kan him deuhnak zong a si ve. 

Ohio nih kan bochan taktakmi "Dr. Amy Acton zong Director of the Ohio Department of Health rian a tuannak in, Nilini ah aa din cang" tiah Governor DeWine nih a thanh. Asinain Dr. Acton cu "Chief Health Advisor" ah a um rih ko lai tiah a ti. 

"Heroes dihlak nih hin, luchin an i chinh lo. A cheu nih cun a rangmi angkifual (coats) an i hruk. Hi a rangmi angkifual nih hin, Dr. Amy Acton min hi a put ko" tiah Governor DeWine nih lawmhnak bia a chim. Rian an tuanti kho taktak. 

Gov. DeWine nih Nilini ah thawngpang thanhnak conference a tuah i, Ohio ah hin Covid-19 zawtnak ah hniksak a duhmi paoh nih hniksak khawh ding a si cang tiah a ti. Khawika dah hniksak khawh a si timi theih nan duh ahcun, coronavirus.ohio.gov ah kal le zoh khawh a si tiah a ti. 

Atu lio ah hin, worldometers.info nih an tuaknak ah, USA ah minung 2,138,910 an zaw i, minung 117,426 an thi ti a si. State 22 ah hin, zawtnak hi a karh cuahmah rih. Cu chungah 19 ah hin a  karh ngaingai. Cu chungah state 8 ah hin an zual bik ti a si. Ohio hi Covid-19 mizaw tam ah a tu lio ah 16 nak ah a um.

An karhnak a ruang hi, aa dang cio. A cheu cu rian an on caah a si. A cheu cu Memorial Day i an i nuamhnak ruangah a si. A cheu cu Floyd thih ruang i lamzulmi ruangah a si. A cheu cu cozah chimhmi ngai lo in "party an tuah; beach" hna an kal caah a si. Atu tlawmpal ah, Casino le Gambling company le lentecelhnak hna an on te lai i, mizaw hi a karh ngai te ko lai tiah an ruah. 

Ramkulh 12 ah hin, zawtnak an karh cem I, hi hna hi Memorial Day hnu ah, zawtnak a karh khunmi an si. Cu lakah Alaska, Arkansas, Arizona, California, Kentucky, Mississippi, Montana, North Carolina, Oregon, South Carolina, Texas le Utah ah an karh cem.

North le South Carolina hna hi a karh ning a rang. South Carolina cu nihin ah 75% bak zawtnak a karh ti a si. Nai Nikhatni ah, Arizona cu ICU ihkhun 78% hi an khat ti a si. 76% hi an um cuahmah lio a si tiah an ti. A zawmi an zual ngaingai tinak a si. Rian an on hnu ah, Texas, Florida le Texas hi a karh ngaingai ti a si. Texas hi 83,000 renglo an zaw; Florida cu 71,000 a phan cang. California cu 142,000 an zaw. 

Atanglei state 19 hna hi, kan hnu zarh ah mizaw an karh ngaingai tiah John Hopkins University nih an ti. Cu hna cu-Alaska, Arizona, Arkansas, Florida, Georgia, Hawaii, Kentucky, Michigan, Nevada, New Mexico, N. Carolina, N. Dakota, Oklahoma, Oregon, S. Carolina, S. Dakota, Utah, Vermont le Washington hna an si. 

President thim kum a si caah, politics campaign tuahnak, minung i butnak, khualtlawnnak le nilin khua-al ruangah beach kalnak le pool party hna ruangah Covid-19 hi a karh ngaingai rih ko lai tiah ruah a si. Cucaah September thla tiang ahcun minung 200,000 tluk an thi te lai tiah John Hopkins University nih an tuaktan chung.

The Centers for Disease Control and Prevention (CDC) nih Ningani ah an timi cu July 4 ah cun, USA ah minung 124,000 in 140,000 karlak kan thi lai ti a si. Tambik an thihnak ding hna cu, Arizona, Arkansas, Hawaii, North Carolina, Utah le Vermont hna an si i, kan hnu thla thimi nakin hmai thla thimi an tam deuh te kho men tiah an ti. A thimi tam deuh cu, damlonak ngeicia le kum 65 cung deuh an si. Rian on lo awk le tha lo. An an on hnu ah, ramkulh tam deuh cu zawtnak a karh deuh ti a si. 

Flu dang bantuk in ni a linh ahcun zawtnak a zor te men lai tiah an ti nain, a tu hi nilin ruangah a zor deuh lo ti a si. Atu ah Covid-19 damnak si a tha bak timi hi an chuah kho rih lo. Remdisvir sii zong hi 31% hrawng lawng aamah an khan khawh rih. Cupin ah khamnak sii (vaccine) zong a tha bak timi a chuak kho rih lo. An hniksak cuahmah lio an si. 70%-80% tal a that lo ahcun khamnak sii a tling ah ruah a si lo. Hihi an ser khawh hlan chung cu, vawleicung thil sining hi a hlan bantuk a si theng ti lai lo ti a si. Rian siseh, khualtlawn siseh, sianginn kai siseh, zeidang cawlcanghnak le sipuazi vialte zong 2021 tiang hi punghman a si kho ti lai lo tiah Covid-19 kong tuaktantu scientists pawl nih an ti.

Nai Nilini July ni 25 ah, ni nikhat bak ah Covid-19 zawmi 37,077 an um i, Covid-19 zawtnak a chuah hnu ah ni khat chung bak i, mizaw an karh bik ni a si. Minung 2.4 million an zaw i, 124,000 an thi cang tiah, Johns Hopkins University nih an ti. Hawi hlan deuh an rak karh bik ni cu April 24 ah a rak si i, minung 36,291 an rak zaw ti a si.

Tu zanlei ah 6:05 PM ah, The Wall Street Journal ah ca an tial than i nizan Ningani hi US ram chung mizaw an karh bik ni a si i ni khat ah 45,000 mizaw thar an um tiah Johns Hopkins University nih an ti. Vawleicung pumpi mizaw i 25% hi USA ah an si ti a si. Cucaah hi thil sining ruah tik ah, USA ah hin "thil pakhat khat cu aa palh ko" ti lo awk a tha ti lo. Minung ziaza maw si? Cozah lei nih tha tein an zokhenh khawh lo dah a si? Cozah dah an daithlan bia a si?

Nizan ah Ohio cu Governor DeWine nih report a pek i, minung 48,683 an zaw cang i, 2,788 an thi cang. Nizan ah mizaw thar 987 an um tiah a ti. Ohio hi a tu lio ah 16 nak ah kan um. Vawleipumpi ah 10,586,381 an zaw cang i, 513,925 an thi cang.

Nihin ni ah US State 30 ah mizaw a karh lei an si rih i, a bik in California, Texas, Florida le Arizona hi an zual ngaingai. Mizaw an karh pin ah, sizung kaimi le ICU ummi le mthi zong an karh ngaingai. Cucaah Florida le Texas ahcun "bars" timi (zu le eidin dawr) pawl kha an khar than cang. A cheu ahcun Beach zong hi khar than an duh cang hna. 

Hi tin a si caah, kan nih Khrihfami zong a hleice in lungsau thinfual tein le lungdong lo tein le zumhnak thawng ngai in Pathian sinah thlacam peng hi rian biapi taktak a si. 

-----------------------------------------------

Zohchihmi ca

1.Coronavirus in Ohio Saturday update: 40,848 cases, 2,554 deaths

 https://www.nbc4i.com/community/health/coronavirus/coronavirus-in-ohio-saturday-update-latest-numbers-to-be-released-at-2pm/

2. 12 states see rising Covid-19 hospitalizations as Arizona asks hospitals to activate emergency plans

https://www.cnn.com/2020/06/10/health/us-coronavirus-wednesday/index.html

1979 In May Thla Vialte Lakah 2020 May Thla Hi A Linh Bik Thla A Si

A cheu vawlei a cunglei ram ahcun May thla chung cu a kik ngai tawn nain, vawleicung khuacaan aa thlen ngai cang caah, 2020 May thla cu vawleicung ah a linh bik May thla a si tiah an ti. 2020 zong hi vawleicung ah a linh bik kum a si te men lai tiah khucaan thiammi scientist nih an ti. Tu kum May thla chungah zeiah a cang timi kan zoh ta hna lai. 

Vawleicung ah a kih biknak tiah timi hmun Siberia hi tu kum May thla ahcun mehkio in aa kio tiah an ti. 1979 in ninin ni tiang ah a linh bik May thla a si tiah Copernicus Climate Change Services nih an ti. Cucu European Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF) caah riantuanmi an si.

Siberia tel chin in, Russia ram i May thla chung a linhnak hi, 77-95 degree F a si. Vawleicung ah a kih biknak hmun timi Siberia hi May thla chung a buaktlak a linhnak hi 65.5 degree F a phan. Vawleicung ka dang hmundang an lihmi nak in, Siberia cung i nika a linhnak hi ka dang nakin degree 18 F a sang deuh tiah an ti. 

Vawleicung hi a lum chin lengmang tikah, khuacaan ca lawng ah chiatnak a chuahpi siloin, a rak kik tukmi vawlei kha an tii i, a kihnak ram hmun tampi ah leitla an chuak. Cucu Mirang holh in "permafrost melts" tiah an ti. Vawlei chung ummi tikhal kha an tii I, vawlei an tla, an I thawn I khua zong tam ngaite aa rawk cang. Atanglei hmanthlak hi, Batagaika vawleitla timi a si I a liamcia kum 25 lio ah a chuakmi a si. Meter 90 a thuk. Kum chiar tein meter 20 lengmang a kau. A pawng ummi minung nih "mithi khua" tiah min an sak i, an tih taktak.

Siberia ummi Betagaika crater 

1979 hnu in vawleicung pumpi huap in a linh bik May thla hi, 2016 a si. Cu kum nain tu kum ah hin degree 0.08 F a lin deuh ti a si. 1981-2020 kar lak i, May thla a linhnak nakin tu kum May thla a linhnak hi 1.13 F a lin deuh ti a si. 

June 2019 in May 2020 tiang thla 12  chung a linhnak zoh tikah, 1981-2010 kar lak i vawleicung pumpi thla 12 chung a buaktlak a lumnak he epchn tikah, 1.18 F a lum deuh ti a si. Thla 12 chung lihnak ciocio epchun tikah, October 2015 in September 2016 kar i a lumnak he aa khat ti a si. 

Copernicus Data zoh tikah a kum in tuak ahcun 2016 kum hi a linh bik kum a si. 1981-2010 chung kum hna hi an linhnak in 1.13 F a lin deuh ti a si.  1979 in tuak tik ah, vawleicung a pahnihnak a linh bik kum cu 2019 a si i, kum dang nakin 1.05 F a lin deuh ti a si. 

Siberia tel chih in, Alaska, Andes timi Chile le Argentina ramri in, Antarctica Nitlaklei le Nichuah hmunram vialte hi a linh ning a kai dih. North America nitlaklei vialte le South America nitlaklei, Africa nitlakchaklei, a laiva le nitlakthlanglei vialte le ong khuacaan hi a linh ning a kai dih cang le Asia nichuahthlanglei vialte hi, a lum deuhdeuh ti a si. 

Europe ram i a linhnak zong 1981-2020 karkak May thla ah hin a kai ngai ti a si. Europe nitlakthlanglei lei le nichuahchaklei cungpi tiang a lum deuh i, Scandinavia in Balkans tiang le Black Sea i a chaklei kap tiang in a lum deuh ngai ti a si. 

Voidang May thla nakin a buaktlak in a linhnak a niam deuhnak hmun zong a rak um ve. Cu lak ahcun Canada ramlai le nichuahlei, US nichuahchaklei, Brazil a thlanglei le Asia a thlanglei ah hin a linhnak a tum deuh ti a si. 

Vawleicung pumpi hi a linh chin lengmang caah, Kawlram zong hi a lin chin lengmang cang lai. Abikin khuapi hna hi thingkung a tlawm caah le innlo a tam caah le motor le sehzung khumi ruangah a lum ning a sang khun. Khuapi le khuate hi a lumning aa lo lo. Cucaah Yangon, Mandalay, Naypyidaw le Monywa bantuk khua lianmi hi, a linh ning a zual chin lengmang cang lai. 2020 zong hi Kawlram hi a lin ngai te lai i, tii zong a har ngai te lai ti a si. Khatlei ah rili tii a kai caah, rikikam a niamnak khua paoh cu harnak an tong chin lengmang cang lai ti a si.

Vawleicung khuacaan a that deuhnak ding caahcun, thingram tha tein zuah, thingkung tampi in cin le tupi hmawng lianlian hna him tein zuah le kan vawleicung hi hring dildel tein tuah hi a si. Cucaah vawleicung minung dihlak nih, thingkung le ramkung cin le zohkhenhnak in, kan vawlei hi sersiam cio ding hi, kan rian a si. Cu ti kan tuah lo ahcun, nikhat can khat ahcun kan vawlei ah hin, minung nunnak ah a har te dingmi a si.

-----------------------------------
Zohchihmi ca

1. The warmest May in more than 40 years

https://www.10tv.com/article/weather/accuweather/warmest-may-in-more-than-40-years-record-high-temperatures/507-51375536-e89d-4aae-a950-45f0bc5bdc4e

SUV Motor Chungah Chungkhar Minung 6 A Bu In An I That

June 5, 2020 ah Vicent Brone timi nih chungkhar pakhat an Garage chung ah an chiahmi an motor SUV chungah an zapi tein an i that timi kong ca a tial. Ngaihchia le lungkuai taktak a si. Thihnak kong ka ruah fate, pa cu pa kan si. Nupi le fale "mahthahnak in an thihmi" thawng theih hi, ngaih a chia tuk. Tuar zia thiam awk a har tawn ko. Tuabia cu hi tin a si.

San Antonio khua chungkhar pakhat cu, an chizawh pahnih he an garage ah a ummi an motor SUV chungah an zapi tein an thi" ti a si. 

An pa ruak, an nu ruak le an fale pali ruak cu, an motor chungah an hmuh hna. An chizawh pahnih zong an tawng chungah an rak thi ve. A thimi ralkap pa cu-Jared Esquibel Harless (38) a si. A nupi si dawh a si tiah an timi cu kum 36 a si. Pangakchia pahnih-kum li le thla 11; nungakchia pahnih-kum thum le kum khat-zong an thi ve.

Sualnak ngei lo le zei kan cang ti awk hmanh a theilomi fale te van thah ko hi cu, ngaih a chia tuk. Lung a fak tuk. Hi kong ruah ahcun, thinlung aa let dih ko. Zaangfak tuk an si ko. Maw nunnak ngaite hi. USA zong ah hin, lung aa lawmh lo ahcun, donghnak cu ngaichiatnak lawngte a si tawn ko.

Company lei le bang nih rak au hna hlah sehlaw, an thut tiang an um men hnga.

Company lei in, palik an cauh hna caah, palik nih hi hna chung hi, zeidah an lawh hnga tiah an va zoh hna i, cu ti cun an hmuh hna ti a si. 

Nawlngeitu hna kha an inn ah Nilini 10:30 Am ah an phan. An innka ah ca a tarmi a um i, ralkap nih an uar ngaimi biafang in ca aa tial tiah, San Antonio Police Chief William McManus nih a ti. Palik bawipa McManus nih ca cu a rel i hi tin a leh:

"Miruak asiloah minung hna innchung ah an um, saram kha tikhalkuang (freezer) ah an um i, innchungah lut hlah u." 

Police kha innchung an van luh cu, inn chung cu a rim a chia tuk i, a hnu ah palik nih an theihmi cu "carbon monoxide" a si tiah an ti. Inn chungah bomb a um kho men tiah an ruah caah, palik cu innchungah an lut ngam lo, an kir than i, EMS timi an auh hna. Cun "robot" (computer ummi seh) an thlah i, an zoh dih cikcek. Tih ding bomb a um lo timi an fian hnu ah, an lut i innchung an zoh dih. A hnu ah an motor chiahnak garage an van zoh i, an zapi tein an rak thi dih cang. 

McManus nih "Thil a cangmi cu, biafang nih tling tein a chim kho lo ee" tiah a ti. A va zohtu palik bawi nih "An pa le an nu cu kum 30 fai veve hrawng an si i, an chungkhar cu "ralkap chungkhar" (military family) an si tiah McManus nih a ti. 

"An mah chungkhar hi, January thla ah, hi Stone Oak sang ummi, hi inn ah hin an rak i thial. An luhchuah hi kan hmu bal hna lo, tiah innpa nih an ti" tiah McManus nih a chimh. Police hna nih zei ruangdah an thih hnga timi a ruang an hlat lio a si. An thei rih lo. 

An pa cu inn in rian a tuanmi a si. Nichiar tein zingka te ah, a riantuannak kha auh a haumi a si. Nilini cu a riantuannak kha a rak auh hna lo caah, rian ngeitu hna nih zeidah a cang hnga tiah palik an auh hna i, inn ah an va zohmi hna a si. 

Nithumni ahcun a rak auh ko hna nain, Nilini ah a auh ti hna lo. Rian ngeitu hna nih a tu le tu an auh peng nain a phone a tlai ti lo. Cucaah an thin a phan caah, palik an auhmi hna a si. 

"Thil sining le caan umtuning tuaktak tik ah, hi thil a cannak hi, nizan zan chungah a cangmi a si. Nawl ngeitu hna hi, tu zan zan khuadei hi kong hi kan tuaktan lai. Zeidah a cang?" tiah a ti. Cucu kan hlat hmasat dingmi a si. Thil sining zoh tik ah, an mah tein an i that tinak a si ko. Zeidah an cang taktak? Zei nih dah hi tiang a phakter hna?" timi tling te le kau deuh in hlathlai rih a hau" tiah McManus nih a ti. 

An pa hi, ralkap a si i, "470th Military Intelligence Brigade- Fort Sam GI-ah riantuanmi a si" tiah an ralkap riantuannak nih an ti. An innpa hna nih an timi cu, "Hi hna chung hi, leng ah an chuak bal lo. Voi khat hnih te lawng kan hmuh hna. An inn hi 100 Block of Red Willow ummi a si. Square feet 2,928 a si i zeitik hmanh ah innchung ah an i benh i, leng hi an chuak set bal lo" tiah an ti. An pa hi, mahthahnak a tuahtu a si tiah an zumh. 

Minung 6 an i thahnak inn

Mahthahnak hi a ruang tampi a um tawn. Aa lo cio lo. Voi tampi cu lungthin rawhnak ruang hna ah a si bik. Covid-19 ruang ah hin, minung tampi hi an thinlung a rawk tiah WHO nih an ti. A ruang cu innleng an chuak kho ti lo. Lengchuah an ngai. Cun rian an tuan kho ti lo i, tangka le eidin an harsa. Cu tikah pawcawmnak a har tik ah, minung kha an ing a puang i, tuah le tuah lo an tuah. Ruah lo le ruah lo an ruat i, mithah lainawn a karh pinah vuakden zong a karh i, mahthahnak zong a karh ti a si. 

Covid-19 ruangah USA ram chung hrimhrim ah hin, mahthahnak a karh i a bik in New York ah ummi Queen Sang ah hin a karh khun ti a si. A dang USA khuapi zong ah mahthahnak a karh deuh ti a si. New York doctors nu hna cu Covid-19 ruangah a lungre a theih tuk caah amah tein aa that ko. Cu bantuk theihlomi hi tampi an um kho ti a si. 

Hi hna chung sining zoh tikah, hawi he an i komh lo mi, leng an chuah lo mi, mah lawng in an ummi hi thil pawi ngai a rak si. Minung cu hawi he komh le biaruah le umti a herh. Cucu lungthin damnak a si. Khrihfami kan caahcun, Pathian biak, pumh, thlacam, hawi he komh le ngaihchiami ngaihchiatpi le aa lawmmi lawmhpi te hna hi, lungthin damnak taktak a rak si. Cun innpa chakthlang he i pehtlaih le chawnh le capo saih le nihkheh ti zong hi a herh taktakmi a si. Cu kan nun ahcun lungthin a dam i, mahthahnak te hna hi chuah a har deuhmi a si. 

                                   -----------------------------------------------------------------------

Chinchiah.

Hi kong hi tling deuh in rel nan duh ahcun a tanglei website ah rel khawh a si. 

1. San Antonio family of six found deah in their SUV in apparent suicide
https://nypost.com/2020/06/05/san-antonio-family-of-six-found-dead-in-their-suv-in-apparent-suicide/?utm_campaign=applenews&utm_medium=inline&utm_source=applenews

2. Father in suspected murder-suicide of San Antonio family was Fort Sam GI
https://www.expressnews.com/news/local/article/Father-in-suspected-murder-suicide-of-San-Antonio-15320954.php